Yelken nedir?

Kayık ve daha büyük tekneleri yürütmek için direklerine asılıp gerilen geniş bezdir. İlk defa Eski Mısırlılar tarafından kullanıldığı sanılmaktadır.

Daha sonra diğer Akdeniz ülkeleri arasında yayılmıştır. Yelken şekli önce kare iken, sonra her yönden esen rüzgarı toplaması için üçgen şeklini almıştır. Buhar makinesinin bulunması üzerine gemilerdeki önemini kaybetmiştir. Fakat yararlı ve zevkli bir spor olarak günümüzde de yelkenli tekneler kullanılmaktadır.

Yelken rüzgar enerjisini kullanarak oluşturduğu kuvvet ile bağlı bulunduğu teknenin hareket etmesini sağlayan özel dizayn edilmiş araçlardır. Yelken özel bir kumaştan yapılır. Bu kumaş ne çok sert, ne de çok yumuşak olmalıdır. Bu kumaşın en önemli özelliği çok sağlam ve esnek bir yapıya sahip olmasıdır. Yelken düz değildir. Her yelkene, özel bir derinlik verilerek yelken üç boyutlu hale getirilir. Yelkeni yıpratan şey, rüzgar, güneş ve denizin tuzlu suyudur.

Ayrıca yelkeni gereğinden fazla gergin tutmak da yelkenlerin ömrünü kısaltır. Her yelkenli tekne, kullanma koşullarına göre zaman içerisinde ilk günlerdeki formunu kaybeder. Yelken, deniz, dalga, akıntı ve rüzgar gibi sürekli bir değişim içinde olan dış kuvvetlerle mücadele etmektir. Bu durum dışarıdan görüldüğü kadar kolay bir durum değildir.

Akıntı, rüzgar gibi kuvvetler gözle görülemez, hissedilirler ve bunların etkilerini kestirebilmek için deniz üzerinde zaman geçirmek gerekir. Bu faktörler sadece yaşayarak öğrenilir. Zaten yelken sporunu zevkli yapan da bir çok değişkenin birleşerek bu sporu oluşturmasıdır.

Yelken tarihçesi

Yelkenli tekne M.Ö. 2400'lerde Mısırlılar tarafından icat edilmiştir. İlk yelkenin ham maddesi papirüs bitkisidir. Mısırlılar'ın ardından, Polenezyalılar kanolarında rüzgar teknolojisini kullanmışlardır. Yelkenli tekneler daha sonra Roma, Yunan, Çin, İspanyol, Portekiz, Fransız ve İngilizler tarafından kullanılmıştır. 20. yüzyılda Avrupalı bazı ünlü araştırmacılar ve gezginler yelken sporunun popülerliğini artırdılar.

Bugün yelken hem hobi, hem de spor olarak pek çok kişi tarafından benimsenmektedir. Yelken sporu 19. yüzyılda yat kullanımının gelişmesiyle başladı. Bu yatlarla denizlerde, göllerde ve akarsularda yelken yarışları düzenleniyordu. Bu spor, daha sonraları gelişerek Olimpiyat Oyunlarında da yapılmaya başlandı.

Yelken sporu ilk olarak 1896 yılında Olimpiyatlardaki yerini almıştır. Hemen her ülkede yelken federasyonları bulunmaktadır. 1957 senesinden sonra yelkenle ilgili çeşitli kulüpler kurulmuştur. Bugün yelken sporuyla uğraşan birçok spor kulübü vardır.

Yelken nasıl çalışır?

Yelken hafif torlu bir yapıya sahiptir. Tor hafif bombeli, yani tam düz değil anlamındadır. Bunun sonucunda yelken üzerinde hava basınç farkı oluşur ve yelkeni ileri doğru çeker. Genelde yelkenler teknelere takılır. Ancak unutulmamalıdır ki, rüzgarın esmediği durumlarda hiçbir yelken kuvvet oluşturamaz ve çalışamaz.

Yelkenin rüzgar altı kısmında hava moleküllerinin gideceği yol, rüzgar üstünden daha fazladır. Bu moleküllerin yelkenden aynı anda çıkmaları gerektiğine göre rüzgar altı taraftaki moleküller daha hızlı gitmek zorundadırlar.

Sözlükte "yelken" ne demek?

1. Yel (rüzgar)  gücünden yararlanarak geniş bir yüzey oluşturacak biçimde yan yana dikilen ve teknenin direğine uygun bir biçimde takılarak onu hareket ettiren kumaş ya da şeritlerin tümü, gemi.

Cümle içinde kullanımı

Rıhtıma kurumak üzere yelkenler serilmişti.
- Sait Faik Abasıyanık

Yelken kelimesinin ingilizcesi

n. canvas, cloth, sail

Dış bağlantılar

Satılık Yelkenli Tekneler (İngilizce)
İstanbul Yelken Klübü
Marmara Yelken Klübü

Son eklenenler